Từ giữa tháng 12/2021 cho tới giờ đã là hơn 100 ngày, kể từ sau chuyến leo núi Lảo Thần mình quyết tâm chạy bộ đều đặn để rèn luyện sức khoẻ. Và có một điều mà mình hoàn toàn bất ngờ về chính mình đó là mình không những liên tục nâng thành tích từ chạy liên tục không nghỉ nhiều nhất chỉ từ 1.5km lên thành 7km, duy trì đều đặn chạy 4km mỗi ngày, chỉ trừ những ngày đau yếu vì cảm lạnh và mưa rào.

Trong hoàn cảnh là bản thân chưa từng tập luyện thể thao điều độ bao giờ trước đó thì thành tích này thực sự nằm ngoài kì vọng của mình. Không phải mình là người lười biếng hay không có ý chí kỷ luật gì, nhưng căn bản là mình chưa bao giờ cảm thấy cơ thể cần được rèn luyện dưới một sự rèn luyện nghiêm ngặt như vậy. Đơn giản là không tìm được lý do đủ thuyết phục để duy trì. Những lý do để nâng cao sức khoẻ vô thưởng vô phạt hay là để giảm cân cũng chẳng đủ hấp dẫn. Nhưng nay lại khác, chính mình cũng không hiểu điều gì đã diễn ra mà mình lại có thể duy trì chạy liên tục trong hơn 100 ngày qua.

Vậy câu hỏi là mình đào đâu ra nghị lực để cam kết ra đường chạy liên tục không nghỉ như vậy. Chính mình cũng tò mò muốn biết.

Vì vậy mà mình dần quan sát, bắt đầu từ manh mối là cứ mỗi lần đi chạy về, mình cảm thấy tinh thần vui vẻ lên, có cảm giác thành tựu thoả mãn và bớt hẳn stress.

Mình đã lờ mờ đoán là đó không chỉ là cảm giác khoẻ mạnh hiển nhiên đến từ việc tập thể thao mà phải có một cơ sở khoa học nào đó lý giải cho điều này nên đã tìm hiểu thử và phát hiện ra khái niệm về 4 hormones hạnh phúc. Nhìn vào cơ chế của chúng, cuối cùng đã mình hiểu tại sao mình lại “nghiện chạy” như vậy, ít nhất cho tới thời điểm này.

Hoá ra, chạy giúp kích hoạt mạnh mẽ 3 trong 4 hormones hạnh phúc đó là Serotonin, Endorphin và Dopamine, bảo sao chẳng thấy vui và cứ muốn chạy mãi dù chẳng ai bắt cả.

• Serotonin: Hormone này giúp ổn định tâm trạng, mang tâm trạng về trạng thái cân bằng, cảm thấy khoẻ khoắn, vui vẻ, hạnh phúc

Để dịch ra ngôn ngữ đời thường thì là khi chạy, mình thử quan sát xem niềm vui đến như thế nào. Bởi thật ra chạy là một bộ môn thể thao mình nghĩ là nhàm chán, đặc biệt là chạy bền. Nó không có tính gay cấn, hơn thua như chạy chặng ngắn nước rút, nó cũng chẳng có tính đối kháng. Nói chung là nó chán. Vậy đào đâu ra niềm vui nhỉ. Vì sự tò mò đó mà mình bắt đầu để ý quan sát chính mình xem niềm vui đến từ đâu. Mình phát hiện ra, với riêng mình thì niềm vui đến từ một điều rất giản dị đó là

Ngẩng mặt chạy thay vì cắm đầu chạy: Mới đầu mình chạy theo chiến lược “cắm đầu chạy” theo đúng nghĩa đen. Nghĩa là cứ nhìn xuống đường và tập trung nghĩ xem bao giờ thì dừng lại nghỉ, nên nghỉ mấy lần, chạy như thế này thì bao giờ mới đạt được cái này cái kia. Bỗng dưng có lần mình ngẩng đầu lên và nhìn sang bên đường, thấy trời chiều đẹp quá, sương mù bắt đầu xuống, xe cộ đi lại tấp nập bên cạnh. Tự dưng mình cảm nhận thấy sự to lớn bao la của đất trời, sao thấy thành phố đẹp thế, tự hỏi bản thân sao kì công chọn lấy cung đường chạy đẹp vậy để rồi lúc nào cũng cắm mặt xuống đếm giờ làm gì. Thấy bản thân thật ngu ngốc khi trở thành nô lệ của KPI. Chạy ngẩng đầu và để đầu óc thảnh thơi, thay vì chăm chăm “đếm số” giúp mình thấy chạy đang rất gần giống với thiền, chỉ khác là nó ở trạng thái động. Mình nghĩ nó là phiên bản tốc độ cao của “thiền hành”. Đó là lúc mà con người để tâm trí thả trôi theo không gian lành tính xung quanh, không cần phải gò ép xem cần phải nghĩ ngợi, phấn đấu gì, khi cho phép bản thân được hoà mình vào với cảnh vật xung quanh, tự khắc tâm thức sẽ có sự lựa chọn ưu tiên cho thứ gì mà nó yêu thích. Mà dĩ nhiên nó sẽ ưu tiên việc được thoải mái thảnh thơi rồi, chứ nó đâu thích “chạy số” như mình đâu.

Đây là một trong số những tấm ảnh hiếm hoi mình từng chụp lại hồi đầu, lúc còn mang điện thoại theo bên người. Nay thì khi chạy bỏ hết lại mọi thứ ở nhà, không điện thoại, không tiền, không gì cả.

• Endorphin: Giảm stress và giảm đau

Y học hình như mới chế được ra thuốc giảm đau chứ chưa thấy có thuốc giảm stress, chắc thuốc giảm stress là thuốc an thần, uống vào ngủ luôn, khỏi stress. Hay nói cách khác mới có thuốc giảm đau vật lý, chứ đau tâm lý là y học vẫn còn bó tay.

Giờ mình đã lý giải được tại sao mình luôn có xu hướng phải đi ra ngoài đường và vận động thể thao sau giờ làm việc, đặc biệt là trong 1 năm trở lại đây. Hành động đó như một mong muốn tự nhiên, kiểu như cách cơ thể tìm cách để được đưa về trạng thái cân bằng vậy.

Vì thường sau giờ làm việc, đó là lúc cần phải xả stress. Vào giờ đó thì chỉ có hai việc có thể giúp xả stress đó là tập thể thao và nấu ăn. Nấu ăn rồi ăn muộn thì không hay ho gì rồi nên mình chọn đi ra ngoài chạy hoặc đạp xe một vòng. Điều này đã duy trì gần 1 năm nay. Mới đầu mình cứ nghĩ là mình ham chơi, nhưng giờ mới nhận ra, nó là một cơ chế chữa lành tự nhiên của cơ thể, đó chính là cách cơ thể lên tiếng khi nó ở trong trạng thái căng thẳng hoặc mất cân bằng.

• Dopamine: Cảm giác thoả mãn và thành tựu khi đạt được mục tiêu

Có vài ngày sau khi chạy xong về đến nhà, cảm giác thoả mãn và thành tựu vẫn còn rất rõ rệt trong mình. Mình còn tự nói với bản thân là ôi sao quá đã. Vì hôm nay mình đã tiếp tục hoàn thành chỉ tiêu về số km mà không bỏ cuộc, rồi thì hôm nay đã chạy nhanh hơn hôm trước, hay là hôm nay đã chạy non-stop lần đầu tiên trong đời… , mỗi ngày lại có những thử thách nho nhỏ mình tự đề ra và tự vượt qua.

Có lẽ đấy là cảm giác bản thân có giá trị, đối với chính mình. Nó như một sự tự khẳng định giá trị và sự tồn tại có ý nghĩa của bản thân cho chính nó vậy. Không cần phải khoe khoang lấy thành tích với bất cứ ai. Bản thân mình vẫn vui và cảm thấy hài lòng về chính nó. Bởi mình biết, mình khi chạy hết đường đã chiến thắng chính sức ỳ của bản thân khi bắt đầu, mình đang làm tốt dần lên, đã từng ngày tốt hơn chính mình của ngày hôm trước. Tự dưng mình muốn cảm ơn và khen ngợi chính mình quá, tự mình cảm ơn thôi, chẳng cần ai biết cả.

Kết

Càng ngày mình càng tin vào cơ chế tự chữa lành của cơ thể. Kiểu là tới một lúc nào đó, khi nó cần được vận động thì nó sẽ tự vận động. Nó như một cơ chế tự vệ sinh học của cơ thể, giống như cơ chế miễn dịch khi tấn công đẩy virus ra khỏi cơ thể vậy.

Dù vậy nhưng mình nghĩ cơ thể chỉ có thể đưa ra cho ta tín hiệu, kiểu như cầu cứu khi nó cảm thấy căng thẳng, mệt mỏi hoặc đau đớn. Còn phần còn lại chỉ có ý chí và nghị lực sống mới có thể bắt ta lên đường đi tìm cho chính mình những phương thuốc mà thôi. Và mình luôn tin, khi ý chí và đặc biệt là khát vọng sống, tình yêu vào những điều đẹp đẽ tuyệt vời của cuộc sống còn thì con đường đi đến hạnh phúc, sẽ đều rộng mở với bất cứ một ai miễn là ta chịu mưu cầu và chịu kiếm tìm. Bởi vì quyền mưu cầu hạnh phúc, vẫn luôn một trong những quyền cơ bản của loài người.

Nguồn tham khảo: https://www.parkinsonsnsw.org.au/four-happy-hormones/