Một hành trình du mục khá dài bắt đầu từ tháng 07/2022, mình đi nhiều và gặp rất nhiều người, quen có, lạ có.

Có nhiều điều mình hay quan sát và thường thử cố gắng tìm hiểu đó làm nhìn xem, một ai đó có đang hạnh phúc không, hoặc là họ có đang có nỗi khổ tâm nào không. Trước đây thì mình luôn nghĩ, với người trẻ, đặc biệt là những người ở lứa tuổi của mình, chưa có gia đình hoặc mới lập gia đình một thời gian ngắn thì những nỗi đau (nếu có) thường đến từ những chủ đề cơ bản và muôn thuở như thất tình, đổ vỡ tình yêu vì bị phản bội, chán nản với vợ chồng, khó khăn kinh tế, làm ăn kinh doanh thất bại, hoặc chán nản bế tắc với công việc nhưng không dám bỏ vì gánh nặng cơm áo.

Nhưng sau những chuyến đi dài, những cuộc nói chuyện và lắng nghe sâu ở cả người lạ lẫn người quen, nhìn sâu vào đôi mắt họ, mình hoảng hốt nhận ra một nỗi đau chung của hầu hết những người can đảm nói ra lại chẳng liên quan gì tới những chủ đề mà mình vừa kể ra ở trên mà bất ngờ thay, nỗi đau phổ biến nhất lại đến từ cha mẹ và tuổi thơ của họ.

Mình tạm gọi đó là nỗi đau khi ta đã là và vẫn đang là những đứa trẻ không hạnh phúc.

Tại sao lại gọi họ là những “đứa trẻ” ngay cả khi họ đã 30-40 tuổi, là bởi vì trong cái nỗi đau, bất hạnh của chính họ, dù họ có lớn thêm bao nhiêu, đó vẫn là nỗi đau của một người con khi sống trong một gia đình không hạnh phúc, nơi mà dẫu cho họ có lớn lên, có trưởng thành, thậm chí khi già đi, thì họ vẫn phải gánh chịu một nỗi đau dai dẳng chẳng có cách nào thoát ra.

Chuyện thứ nhất

Khi ở Đà Lạt, mình có gặp một người khách ghé qua homestay chơi và ở lại ăn một bữa trưa. Khi mình kể về bố mình một cách đầy yêu thương và hồ hởi (như cách mình vẫn kể với tất cả mọi người về bố mình) thì anh nói, em may mắn đấy, anh không có được một người cha như vậy, cha của anh độc đoán, gia trưởng lắm, cha con trong nhà không thể nói chuyện được với nhau. Trong khoảnh khắc đó, mình sững sờ, vì đối diện mình là một người đàn ông sắp bước sang tuổi trung niên, vẫn đang mải miết với những chuyến đi, những giấc mơ đời mình, làn da anh nâu đen đi vì những chuyến đi đầy mưa nắng, nhưng nghe anh nói về người cha của mình, mình có cảm giác như ngồi trước một cậu bé thiếu niên hay bị cha la mắng mỗi khi trốn học vậy. Chỉ trong phút chốc, người đàn ông cao lớn, dãi dầu sương gió trở nên bé xíu, bất lực và đáng thương. Kết lại câu chuyện, anh nói rằng anh xác định không lập gia đình, vì chưa từng được lớn lên trong một gia đình hạnh phúc.

Chuyện thứ hai

Một cuộc nói chuyện khác với một người quen cũ, gần 10 năm quen biết là gần 10 năm mình mường tượng rằng chị có một cuộc sống trong mơ, đôi lúc mình không tránh khỏi ganh tị khi nhìn vào cuộc sống ấy bởi nhìn nó có vẻ lúc nào cũng đủ đầy và tự do. Nhưng cuộc nói chuyện dài gần 6 tiếng đồng hồ gần nhất giữa hai chị em thì mình nhìn thấy một con người khác hẳn trong chị.

Đó là khi chị chia sẻ về gia đình, đặc biệt là người cha của mình, người mà chị cho là tốt với cả xã hội nhưng lại tệ hại với chính những người thân thiết nhất trong gia đình mình. Đó là người mà chị chỉ về nhà ăn cơm một lần một tuần vì nghĩa vụ. Có gì đó căm phẫn trong lời nói, ai có thể ghét bỏ hay từ bỏ cha mẹ của mình đâu, nhưng con cái cũng có quyền phẫn nộ trước những sai trái liên tiếp của cha mẹ mình chứ. Trong phút chốc, người phụ nữ cũng sắp bước sang tuổi trung niên, đủ đầy và thành đạt trong mắt xã hội lại một lần nữa bé xíu lại, trở thành một cô bé 10 tuổi, chỉ biết ấm ức gạt đi nước mắt khi nghe những lời vô tâm nhiếc mắc của cha, chỉ biết câm lặng khi chứng kiến người cha đối đãi vô tâm với chính người mẹ của mình, và chẳng thể làm gì khi cha lớn tiếng quát mắng, trấn áp mỗi khi có xung đột quan điểm. Bởi dù có thế nào, ông ấy vẫn làm cha, chị có lớn bao nhiêu thì cũng luôn phải là người thua cuộc trong mọi cuộc chiến, cuộc chiến trong gia đình. Trong cuộc nói chuyện, một thoáng qua, chị nói ngầm lý giải với cha mình khi bị ông thúc giục lập gia đình rằng sao con dám lấy chồng, biết đâu chồng con cũng là một người đàn ông như cha thì sao.

Chuyện thứ ba

Một người bạn thân từ thủa thiếu thời nói với mình như cách một đứa trẻ than vãn vì việc không có quà trong ngày Noel vậy, nó nói nó thèm được sự quan tâm của mẹ. Nó dùng từ “thèm” một cách thật thà, trần trụi nhất. Nếu như không phải vì đã nghe quá nhiều những câu chuyện bất hạnh, bất lực, có lẽ mình cũng rơi nước mắt trước sự thiếu thốn tình mẫu tử của nó. Thật chua xót, khi con người ta đã có gia đình riêng hạnh phúc, có những đứa con của riêng mình nhưng vẫn khao khát có được sự quan tâm và hơi ấm từ mẹ, người sinh ra họ, có gì sai khi mong cầu điều đó chứ, mà tại sao một đứa con phải mong cầu một điều hiển nhiên như tình cha, tình mẹ nhỉ.

Ai dám nói những người cha, người mẹ này không yêu thương con họ, chính những người con cũng chẳng dám khẳng định điều đó, nhưng họ vẫn khát khao một thứ tình yêu thương tưởng chừng hiển nhiên từ chính những người tưởng chừng luôn sẵn sàng trao đi cho họ tình yêu một cách vô điều kiện.

Và cuối cùng, thật không ngờ, người làm đau ta nhất, không phải là anh chàng, cô nàng nào đó phụ bạc, vì không yêu người này ta yêu người khác, không phải những vùi dập đớn đau trên con đường khẳng định bản thân bởi không làm không việc này ta làm công việc khác. Trái ngang thay, người tưởng chừng sẽ yêu thương ta vô điều kiện nhất lại là người làm đau ta nhất, đó là mẹ, là cha, người mà dẫu họ có làm ta tổn thương bao nhiêu, thì ngay từ đầu ta đã chẳng có quyền lựa chọn là hay không là con của họ và về sau cũng chẳng có quyền được từ bỏ họ là hay không là cha mẹ của ta.

Chính những kiểu yêu thương sai lầm, là những áp đặt vô lối, là nhân danh tình thương can thiệp vào cuộc đời con cái, là nhân danh mặt mũi, thể diện để cả một đời trình diễn vở diễn về một gia đình hạnh phúc kể cả khi nó đã mục rỗng từ rất lâu, đã vô tình phá huỷ niềm tin và khát khao hạnh phúc hồn nhiên trong chính những đứa con từ khi chúng chưa kịp biết yêu là gì.

Trong hành trình du mục của mình, dù không chủ đích kiếm tìm gì nhưng mình cũng mơ hồ muốn nhìn thấy những câu chuyện vui, để chỉnh đốn lại những niềm tin có phần cũng hơi méo mó trong mình về cái gọi là hạnh phúc gia đình, nhưng tiếc là ngoài một đôi tình nhân còn chưa cưới nhau mà mình thấy ở Đà Lạt ra, tất cả những câu chuyện còn lại đều là những câu chuyện buồn, những bế tắc chất chồng, cứ nối đuôi theo nhau từ đời này sang đời khác. Tất cả những “đứa trẻ” bất hạnh mà mình từng gặp, từng nhìn thấy trong đôi mắt họ long lanh vài giọt nước đang cố giấu đi, cũng chính trong những đôi mắt đó là những khao khát có được cho chính mình một mái ấm, thứ mà họ đã không có trong suốt tuổi thơ và cả khi trưởng thành. Nhưng chẳng ai trong số họ vượt qua được những nỗi sợ, cũng như chính họ chưa thể tìm ra được cách xoa dịu những nỗi đau của chính mình ở cả quá khứ lẫn hiện tại.

Sao những đứa trẻ không hạnh phúc có thể sinh ra những đứa trẻ hạnh phúc được nhỉ? Chắc là không, hoặc nếu có thì họ sẽ phải nỗ lực hơn những đứa trẻ hạnh phúc rất rất nhiều lần.

Vậy nên chúng đành phải chọn đứng ngoài hành trình tìm kiếm hạnh phúc cho riêng mình. Để không phải vô tình sinh ra thêm những đứa trẻ bất hạnh nào nữa. Là hèn nhát ư, hay đó mới là dũng cảm?

Viết đến đây mình chợt nghĩ về một khái niệm mà mình tạm tự đặt tên cho nó, đó là tài sản thừa kế về tình yêu. Thực ra đời người ngay từ điểm xuất phát đã chưa từng công bằng. Người ta được thừa hưởng từ cha mẹ mình có thể là một bộ gen thông minh, một sức khoẻ tốt, một trái tim lành lặn, hay một khối tài sản đồ sộ. Kẻ thì không may mang trong mình những bộ gen lỗi, một cơ thể yếu đuối, một trái tim khuyết tật hoặc phải lớn lên trong nghèo khó.

Thường thì dù xuất phát điểm của chúng ta có bất công đến mấy thì có một điều là đến cuối cùng Vũ trụ vẫn công bằng, bởi Người không cho ai tất cả, cũng chẳng lấy tất cả của ai đi bao giờ. Có lẽ là những “đứa trẻ không hạnh phúc” đã thực sự thiệt thòi khi được thừa hưởng một tài sản tình yêu nghèo nàn từ cha mẹ chúng, nhưng đổi lại nhiều người trong số họ lại có những sự thông minh, xuất sắc và thành công trong sự nghiệp, một bản lĩnh mạnh mẽ trên đường đời. Rất nhiều những “đứa trẻ không hạnh phúc” mà mình có cơ hội được nói chuyện đều là những con người rất bản lĩnh và thành công. Biết đâu đấy chính sự thiệt thòi trong cuộc đời họ đã rèn nên sự kiên cường đó, thứ mà những đứa trẻ giàu có về tình yêu vốn luôn được sống trong yêu thương sẽ dễ bị khuyết thiếu đi. Nói thế có vẻ như một sự an ủi khập khiễng nhỉ. Bởi nhiều khi có người muốn đánh đổi hết mọi thành công để đổi lấy tình yêu không được mà kẻ muốn chia bớt chút tình yêu để có được thành công chẳng xong. Số phận mà, ngay từ đầu ta đã chẳng thể quyết định được mình được sinh ra từ đâu và được thừa hưởng những gì rồi. Thế nên mới có những con người vượt lên trên số phận. Không phải cứ nghèo vượt khó trở nên giàu có mới là giỏi, nhiều khi mang trong mình trái tim nhiều thương tổn nhưng vẫn không ngừng can đảm tìm cách yêu thương người khác còn đáng nể hơn nhiều lần.

Gần đây mình đọc được trên mạng một câu thật hay của Bianca Sparacino đó là ” Không có gì mạnh mẽ hơn một người dám tiếp tục dịu dàng trong một thế giới chẳng hề dịu dàng với họ”. Mong rằng những “đứa trẻ không hạnh phúc” cũng đủ can đảm để bước tới, để mưu cầu hạnh phúc một cách nhẫn nại, kiên cường như chính cái cách mà họ vươn lên, khẳng định giá trị của mình trong cuộc đời. Để dẫu cho thế giới chẳng hề dịu dàng với họ, họ vẫn có đủ can đảm và niềm tin để tìm được bến bờ bình yên, dịu dàng cho chính mình.